* آيا مي‌توان داشته‌هاي خودي را با باورهاي غربي سنجيد؟ اساسا نسبت فرهنگ و سنت بومي با توليد علم چيست؟ 

**‌ در جواب اين سوال بايد چند نكته را مورد توجه قرار دهيم: 
نكته اول اين‌كه بايد از غرب‌زدگي خارج شويم و تصور نكنيم كه حتما همه چيز در غرب است و همه نگاه‌ها بايد به غرب باشد و هرچه از غرب آمده مطلوب است. 
نكته مهم ديگر اين است كه ما از يك طرف بايد در هرجاي عالم دانش وجود دارد از آن برخوردار شويم و اين دستور صريح اسلام است. «در جستجوي باشيد، حتي اگر در چين باشد.» از طرف ديگر نبايد فريفته منطقه خاصي از دنيا باشيم و هر چيزي كه به آنجا منتسب است را خوب بدانيم. 
سومين نكته اين است كه بايد تفكر و انديشه‌اي نقاد داشته باشيم و هر داده علمي را با ديد نقادانه ارزيابي كنيم و بيهوده نپذيريم. پس داوري كردن، ارزيابي و پذيراي مطلق نبودن از شاخص‌هاي تفكر نقادانه است. 
نكته آخر اين‌كه ما بايستي نوعي جهان افتراقي را در نظر بگيريم كه هر منطقه از آن ويژگي‌هاي خاص خود را دارد، از ديگر سو بايد در اين زمينه به نسبي گرايي توجه داشته باشيم و ويژگي‌هاي جامعه ايراني را با جامعه‌اي مثل امريكا يكسان ندانيم. 

*  يعني هر فرهنگ و سنتي، نظريه و نظام علمي مختص به خود را دارد؟ 

** بله! مثلا فرهنگ ايران، سنت خاص خود را دارد ولي ما بايد تجربيات و داده‌هاي علمي عالم را نيز بومي كنيم و با فرهنگ ايراني تطبيق بدهيم. ما با بر خودمان هم نظريه توليد و صادر كنيم و اگر يك ايراني نظريه‌اي توليد كرد نبايد بگوييم اين نظريه نامطلوب است و بالعكس اگر نظريه‌اي داخلي توليد شد، نبايد آن را چشم بسته پذيرا شده و بر ساير نظريه‌ها ترجيح دهيم. بايد از تمثل و پذيرايي محض انديشه‌هاي غربي بپرهيزيم. 

*  آيا مطرح كردن اصالت علم بومي و اولويت دادن به دانش و دانشمندان ايراني با روحيه علمي مغايرت ندارد؟ 

** نه! براي حمايت و تشويق علم بومي بايد اصالت را به دانشمندان ايراني بدهيم و كساني كه مي توانند داده‌هاي دنيا را با فرهنگ و سنت ايران بياميزند نسبت به ديگران اولويت دارند. پس ما ديگر از يونيورساليسم بيرون مي‌آييم و مثلا يك جامعه شناسي افتراقي را قبول مي‌كنيم كه واقعيت‌هاي فرهنگي و اقتصادي جاي‌جاي دنيا را در نظر مي گيرد. ما اگر كلاسيسم و انديشه‌هايي را كه با واقعيات تطابق ندارد به موزه تاريخ بسپاريم ايرادي ندارد و اساسا سرنوشت تمام علومي كه با واقعيات منطقه ما ربط ندارند همين است و نبايد از آن‌ها استفاده كرد. هنر ما اين است كه هم از داده‌ها و نظريه‌هاي خارجي و هم از علوم و سنن بومي استفاده كنيم. 

*‌ بحث علم بومي و جهاني در مورد تمام علوم قابل طرح است يا اين امر مختص به علوم انساني است؟ 

** مسلما علوم طبيعي، فيزيك و پزشكي، جهاني‌ترند و علوم انساني نسبي‌تر و افتراقي‌ترند. 
بايد تعصب را از دانش خارج كنيم. بي‌طرفانه و منصفانه و با روحيه علمي به نظريه‌ها و نظام‌هاي علمي دنيا نگاه كنيم. در واقع به همان نسبت كه غرب‌زدگي خطرناك است به همان نسبت تعصب و عدم پذيرش يك نظريه صرفا به خاطر اين كه از كشور ديگري وارد شده، نادرست است. پذيرش هر نظريه و انديشه‌اي بايد همراه با نقد و ارزيابي باشد و در غير اين صورت مفيد نخواهد بود. آزمون پذيري نظريه‌ها بايد در صحنه جغرافيايي ايران آزمايش شود و بپذيريم كه هر نظريه ابطال پذير است و زماني يك نظريه ارزشمند است كه واقعيات جامعه را با آن انطباق دهيم.

منبع:http://www.rezaspace.blogfa.com/